Lenoirschuring
Omslag en binnenwerk
–
–
Opdrachtgever: Lenoirschuring, Amstelveen
Titel: Letting Memories Speak Through Paper / Herinneringen door Papier (2007)
Uitgave bij de gelijknamige tentoonstelling die begin 2007 plaatsvond in de bedrijfsruimten van drukkerij Lenoirschuring.
Omvang: 8 pagina’s, 277 x 187 mm, gebonden met een grijze cahiersteek in een omslag van 277 x 690 mm gevouwen tot 277 x 205 mm
Tekst: Mieke van der Star, Amsterdam
Vertaling: Jane Hedley–Prole, Amsterdam
Lettertype: Nobel
Papier: Keaykolour, off white, 300 grams van Grafisch Papier, Andelst (omslag) en GardaPat 13, Kiara, 150 grams van Proost en Brandt, Diemen (binnenwerk)
Druk: Lenoirschuring, Amstelveen
Oplage: 1800 exemplaren
Bindwerk: Boekbinderij Distelkamp, Dodewaard
Ontwerp omslag: Erik Cox
-
Client: Lenoirschuring printing company, Amstelveen
Title: Letting Memories Speak Through Pape (2007)
This publication was issued to coincide with the eponymous exhibition in the offices of the Lenoirschuring printing company in early 2007.
Cover design: Erik Cox
-
–
HERINNERINGEN DOOR PAPIER
Op zijn weg door de stad vindt Rik Cox (Utrecht, 1965) het materiaal dat op enig moment een plek in zijn werk zal krijgen. Een tak van een boom, een verloren foto, een herfstblad of oude kranten, die hij ook bij de antiquair haalt, die de oude kranten op zijn beurt weer voor Cox verzamelt en bewaart.
Cox is een verzamelaar. Hij verzamelt oude verpakkingen van levens- en schoonmaakmiddelen, antieke inktflesjes, veren van duiven, lipjes van bierblikjes en sinaasappelpapiertjes, vanwege hun doorzichtige en gekleurde papier. Alles wordt door hem nauwgezet en met zorg geordend.
Rik Cox is meubelmaker. Lades, kastdeuren, kisten en onderstellen van tafels worden tot nieuwe, uitnodigende meubels gemaakt, waar je weer spullen in kunt opbergen en tonen.
Rik Cox is kunstenaar. Alle voorwerpen die hij ontmoet op zijn tochten en die hij in zijn huis een plek geeft, komen ooit van pas. Ooit is er een kunstwerk ‘dat vraagt om een van die voorwerpen’. Een voorwerp dat past bij zijn abstracte verftoets. Het is de abstractie die zijn beelden, zijn energie en ook zijn verwondering over de wereld, op het papier omzet naar een krachtige beeldtaal. Een werk ontstaat vrijwel altijd in een explosief moment van associatieve energie. ‘In het vuur van het gevecht, dan gebeurt het’, zo vertelt hij. Het gevecht met het papier, dat veelal ook in kleinere, gescheurde stukken weer een plek vindt in een nieuw werk, en de creatie van het juiste beeld. En steeds weer weet het werk hem te verrassen. Het werk dat ‘…[hem] vertelt, wanneer het klaar is.’
Cox en de (kunst)geschiedenis
Het werk van Rik Cox raakt aan enkele kunststromingen uit de 20e eeuw. Cox’ wijze van werken kan geassocieerd worden met action painting uit de jaren ’50, waarvan Jackson Pollock (Verenigde Staten, 1912–1956) de meest bekende exponent is. Nu zingt Cox, anders dan Pollock, luidkeels mee met de muziek die meer dan luid uit de boxen schalt. Maar het moment waarin het gebeurt, is voor Cox net als bij Pollock een moment van expressieve explosie, waarin hij zich ook laat leiden door deze energie die zich vertaalt in abstracte vormen op papier. Hier houdt vervolgens de vergelijking met action painting op. Cox houdt het namelijk niet bij de verftoets als zijn beeldtaal, maar hij voegt hieraan voorwerpen, artikelen uit kranten, touw en foto’s toe. De collage, en assemblage, van krantenknipsels, kaartjes, stukken hout, touw etc. als kunstvorm zijn onverbrekelijk verbonden met het werk van Kurt Schwitters (Duitsland, 1887–1948). Schwitters gebruikte deze voorwerpen uit het dagelijks leven, die hij veelal op straat vond, om nieuwe beeldstructuren te creëren. Naoorlogse kunstenaars die de collage en assemblage als kunstvorm gebruikten, zijn bijvoorbeeld Robert Rauschenberg (Verenigde Staten, 1925) en Joseph Beuys (Duitsland, 1921–1986).
Rik Cox betoont zich bescheiden tegenover deze grote namen uit de moderne kunstgeschiedenis. En het is ook maar de vraag of het werk van Cox zich via deze stromingen beter laat verstaan door de beschouwer. Cox’ werk is zeker wel verbonden met de geschiedenis. Bekende en onbekende geschiedenissen.
De mens
De drie werken onder de titel Unknown Lives (2005) zijn een ode aan het onbekende leven. Op Unknown Life #2 en Unknown Life #4 zijn foto’s zichtbaar die een bepaald optimisme uitstralen. Beide foto’s zijn portretten van jonge vrouwen: de een blikt open en blijmoedig in de lens, de ander houdt een boeket bloemen vast. De zwart-witfoto’s zijn herkenbaar; velen zullen in hun familiefotoboeken een dergelijke portretfoto zijn tegengekomen. De foto’s zijn omgeven door fragmenten uit rouwadvertenties uit hedendaagse kranten. Unknown Life #3 heeft een andere titel meegekregen: E.S. Henstra, Room 14. Ditmaal geen foto, maar een kledingmerkje en een gedeeltelijke rouwadvertentie temidden van de abstracte kleurvlakken. Het stukje stof heeft een prominente plek in het werk. Het is een merkje uit een tweedehandskledingstuk dat Cox ooit bewaarde. Toen Cox de kleding van zijn vader uitzocht nadat deze was overleden in een hospice, viel zijn oog op eenzelfde soort label. Hoewel het teken in Unknown Life #3 het leven waarnaar de titel verwijst minder anoniem maakt, wierp dit stukje stof voor Cox juist de vraag op naar de identiteit van iemand en hoe deze kan wijzigen gedurende de verschillende fases van het leven. Juist wanneer het individu hier zelf weinig keuzes in kan maken. Ook belichaamt het textielrestje de existentiële eenzaamheid in ieders leven, juist als je hiervan afscheid moet nemen.
In Prayer for an Unseen Child (2005) wordt het oog direct getroffen door de expressieve kleurvlakken. Dan pas gaat de blik via het houten speelgoedmuisje, het kruis en het kussen van boeksnippers, naar het lichtkoordje. Het kind is er niet, niet in zijn bedje in ieder geval. De hardheid in vorm en structuur afgewisseld met het zachte en lichte geeft een weemoedige sfeer.
Asian Libel daarentegen oogt open door het heldere kleurgebruik en lichte verftoets. De titel geeft een andere wending aan het lezen van dit werk. Het blijkt Cox’ verbeelding van foto’s bij het verhaal uit zijn oude geschiedenisboeken over de gebeurtenissen in Pearl Harbour tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Het papier
Book of the Earth (2005) verwijst wellicht het meest van al zijn werken naar het belang van papier in het leven en werk van Rik Cox. Papier, karton en Japans rijstpapier zijn bijeengebracht: van de gewone dagelijkse variant, via het robuuste en ‘werkende’ karton, naar het kwetsbare en kunstzinnige rijstpapier. Het is een ode aan het materiaal dat zo rijk is in zijn verschijningsvorm en mogelijkheden.
Voor Prayer for a Discarded Branch (2005) gebruikte Cox oude monstervellen van het zogenaamde Stratakolour, parchment papier waarmee in de regel luxe drukwerk wordt gemaakt. De tak lag op straat. De platgetreden bast van de tak werd met een gel bewerkt, waardoor de donkere kleur van de tak behouden blijft. De lichte glans van de gel maakt het stuk hout levendig. Maar belangrijker voor de kunstenaar is dat het hout behouden blijft.
Ook afgevallen bladeren zijn het waard om bewaard te blijven en kunnen een verhaal vertellen. In het kleine en intieme Autumn Leaves (2005) tonen de doorboorde en droge bladeren kwetsbaar. Cox brengt via dit werk het beeld van de lente en van het eerder ruisende bestaan van de bladeren in herinnering.
Het beeldverhaal
Rik Cox is een verhalenverteller. Het verhaal wordt met zorg bewaard opdat het kan worden doorgegeven. Hij vertelt de verhalen met de bedoeling dat geschiedenissen niet worden vergeten. Net zoals dit in orale culturen gebeurt: het levend houden door het verhaal te vertellen, van generatie op generatie. Cox behoort tot de generatie kunstenaars die put uit voorbije tijden, uit de hedendaagse populaire cultuur en met oog voor de snelle (beeld)cultuur. Rik Cox geeft wellicht onbedoeld een tegenwicht tegen de vluchtigheid en snelheid van de huidige tijd. ‘Ik wil respect tonen voor dat wat is geweest en ook zorgdragen voor dat wat dreigt weg te gaan’, zo stelt de kunstenaar.
Tekst: © Mieke van der Star
(1.3 MB PDF)
-
–
LETTING MEMORIES SPEAK THROUGH PAPER
As he wanders round town, Rik Cox (the Netherlands, 1965) comes across the material that will at some stage find a place in his work. A branch, a dropped photo, an autumn leaf or old newspapers, which a local antique dealer collects and saves for him. Cox accumulates objects. He collects packaging from items of food and household detergents, antique ink bottles, pigeon feathers, ring pulls from beer cans and the transparent, brightly–printed papers used to wrap oranges. He orders all these objets trouvés with precision and care.
Rik Cox is a furniture maker. Old drawers, cupboard doors, boxes and table legs are transformed into new, appealing pieces of furniture for display and storage.
Rik Cox is an artist. All the objects he finds on his trips and that return home with him will one day come in handy. Sooner or later a work of art ‘will call for one of these objects.’ An object that fits in with his abstract method of painting. It is through this abstractness that his images, his energy and his sense of wonder about the world are transformed on paper into forceful imagery. His works are almost always generated in an explosive moment of associative energy. ‘In the heat of the battle, that’s when it happens,’ he explains. He means his battle with paper, which often finds its rightful place in a new art work in smaller, torn fragments, in the creation of the right image. And each piece of work holds new surprises, ‘telling [him] when it is finished.’
Art history and other histories
Rik Cox’s work has features in common with a number of 20th–century artistic movements. His working method is reminiscent of the action painting of the 1950s, whose most famous exponent was Jackson Pollock (United States, 1912–1956). Unlike Pollock, Cox sings along at the top of his voice with the music bursting from his speakers, but he resembles Pollock in that he creates in an outburst of expressive energy, and allows this energy to guide him, translating it into abstract images. But this is where the comparison with action painting ends. Because Cox does not confine himself to the medium of paint, but incorporates objects like objets trouvés, newspaper articles, string and photos in his work. Collage and assemblage art, involving the use of such items as newspaper cuttings, pieces of card, wood and string, are inextricably linked with the work of Kurt Schwitters (Germany, 1887–1948). Schwitters used everyday objects, which he often found on the street, to create new image structures. Postwar artists who made use of collage and assemblage include Robert Rauschenberg (United States, 1925) and Joseph Beuys (Germany, 1921–1986).
Rik Cox is modest about drawing comparisons between himself and these great modern artists. And it is debatable whether his work can be better understood in the light of these movements. What is clear is that Cox’s work has links with history. History both public and private.
People
As the name suggests, the three pieces entitled ‘Unknown Lives’ (2005) celebrate the lives of people who remain anonymous to the viewer. ‘Unknown Life #2’ and ‘Unknown Life #4’ incorporate photos that radiate a certain air of optimism. Both are of young women; one looks into the lens with an open, optimistic air; the other holds a bunch of flowers. The black and white photos look familiar; most people will have come across similar pictures in their family photo albums. The photos are framed by portions of death announcements from contemporary newspapers. ‘Unknown Life #3’ has also been given another title: ‘E.S. Henstra, Room 14’. This time there is no photo, but a clothing label and part of a death announcement surrounded by abstract planes of colour. The tiny piece of fabric has been given a prominent place in the work. One of Cox’s carefully treasured objets trouvés, it comes from a second–hand garment. When Cox was sorting through his father’s clothing after the latter’s death in a hospice, his eye fell on a similar label. Although the label in ‘Unknown Life #3’ makes the life to which the title refers less anonymous, it raised in Cox’s mind the whole issue of personal identity and how this can change in the course of an individual’s life. Especially when the individual concerned has least choice in the matter. At the same time, the little scrap of fabric embodies the existential loneliness of human existence, particularly at the moment of departure.
In ‘Prayer for an Unseen Child’ (2005) the eye is immediately struck by the expressive planes of colour. Only then does it register the wooden toy mouse, the cross and the shredded book cushion – then focus on the cord light switch. The child is not there; not in its bed, at least. The hardness of the form and structure, alternating with softer, lighter elements, creates a melancholy atmosphere.
‘Asian Libel’, by contrast, has an openness generated by the use of clear colours and light brushwork. The title adds another dimension to the picture’s interpretation. Cox creates an image from photos illustrating his old history books’ accounts of what happened at Pearl Harbour during the Second World War.
Paper
Perhaps more than any other of his works, ‘Book of the Earth’ (2005) refers to the importance of paper in Rik Cox’s life. Paper, cardboard and Japanese rice paper are combined: the homely material of every day, robust, ‘working’ cardboard and fragile, artistic rice paper. The work pays homage to a material that manifests itself in so many forms and has such rich potential.
In ‘Prayer for a Discarded Branch’ (2005) Cox has used old sample sheets of Stratakolour, parchment paper used for high–class printing assignments. He found the branch lying on the pavement. Its trodden, flattened bark has been treated with a type of gel, so as to preserve its dark colour. The resultant slight shine makes the wood come alive. But the artist’s main aim was to preserve the wood.
Fallen leaves, too, are worth preserving and can tell a story. The small, intimate ‘Autumn Leaves’ (2005) highlights the vulnerability of the transfixed, brittle leaves. In this work, Cox brings to mind images of spring and of the leaves’ former, rustling existence.
Narrative art
Rik Cox is a story–teller. Stories are carefully preserved so that they can be transmitted. He tells them to ensure that these histories are not forgotten, just as stories are kept alive in oral cultures by re–telling them down the generations. Cox belongs to the generation of artists that draws both from the past and from contemporary popular culture, with an eye for the fast pace of today’s world and the images that bombard us. Perhaps inadvertently, Rik Cox presents a counterweight to the ephemerality and speed of the modern age. ‘I want to show respect for what has been lost, and to preserve things from oblivion’, explains the artist.
Text: © Mieke van der Star, art historian, Amsterdam
Translation from the Dutch: Jane Hedley-Prole, Amsterdam
(1,3 MB PDF)
-